Χειρουργική Παγκρέατος

Χειρουργική Ήπατος, Χοληφόρων, Παγκρέατος

2016-12-14


Τι είναι το πάγκρεας;

Το πάγκρεας είναι ένας μεγάλος αδένας που βρίσκεται μέσα στην κοιλία και πίσω από το στομάχι. Έχει μήκος περίπου 15cm και σχήμα αποπλατυσμένου αχλαδιού. Το διογκωμένο τμήμα του λέγεται κεφαλή, το στενότερο είναι η ουρά και το μεσαίο τμήμα ονομάζεται σώμα. Ο αδένας αυτός έχει δύο κύριες λειτουργίες :
1. Παράγει ένα υγρό που περιέχει ένζυμα και βοηθά στην πέψη (χώνεψη) των τροφών (εξωκρινής μοίρα).
2. Παράγει αρκετές ορμόνες (ειδικές ουσίες), στις οποίες περιλαμβάνεται και η ινσουλίνη, που βοηθούν τον οργανισμό να αποθηκεύσει ενέργεια από τις τροφές και να ρυθμίσει το σάκχαρο του αίματος (ενδοκρινής μοίρα).
Το υγρό με τα ένζυμα αποχετεύεται στην αρχή του εντέρου (δωδεκαδάκτυλο), ενώ οι ορμόνες μπαίνουν στην κυκλοφορία του αίματος και διαχέονται σε όλο το σώμα.

Τι είναι ο καρκίνος του παγκρέατος;
Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι από τις σοβαρότερες μορφές καρκίνου. Είναι η τέταρτη συχνότερη αιτία θανάτων λόγω καρκίνου παρά το γεγονός ότι αποτελεί μόνο 2% του συνόλου των καρκίνων που εκδηλώνονται κάθε χρόνο.
Το σώμα αποτελείται από κύτταρα διαφόρων τύπων, τα οποία αναπτύσσονται και πολλαπλασιάζονται ανάλογα με τις ανάγκες του οργανισμού. Ο πολλαπλασιασμός τους ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες αλλά μερικές φορές κάποια κύτταρα πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα χωρίς να χρειάζεται. Στο μέρος αυτό, όπου αναπτύσσεται επιπλέον ιστός, προκαλείται τοπικά διόγκωση (όγκος). Οι όγκοι μπορεί να είναι καλοήθεις ή κακοήθεις. Οι καλοήθεις όγκοι δεν είναι καρκίνοι και, όταν αφαιρεθούν, δεν ξαναπαρουσιάζονται. Ακόμη τα κύτταρα των όγκων αυτών δεν μεταφέρονται σε άλλα μέρη του σώματος με τα υγρά του οργανισμού ώστε να προκαλέσουν εκεί την ανάπτυξη νέων όγκων (μεταστάσεις). Αντίθετα, οι κακοήθεις όγκοι είναι καρκίνοι, τα κύτταρά τους είναι παθολογικά και πολλαπλασιάζονται άναρχα, προκαλώντας βλάβες στους γύρω από τον όγκο ιστούς. Επιπλέον, τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να περάσουν στα υγρά του οργανισμού (π.χ., αίμα ή λέμφος) και να μεταφερθούν σε άλλα όργανα σε διάφορα μέρη του σώματος, προκαλώντας εκεί την ανάπτυξη νέων όγκων (μεταστατικοί όγκοι) που είναι ίδιοι με τον αρχικό όγκο από τον οποίο προήλθαν.

Ο καρκίνος του παγκρέατος, ειδικότερα, συνήθως ξεκινά από τους πόρους και τα κύτταρα του αδένα που παράγουν το παγκρεατικό υγρό με τα ένζυμα (καρκίνος της εξωκρινούς μοίρας ή καρκίνος του παγκρέατος) και αρκετά σπανιότερα από τα κύτταρα του αδένα που παράγουν τις ορμόνες (καρκίνος της ενδοκρινούς μοίρας ή κακόηθες νησιδίωμα). Ο καρκίνος της ενδοκρινούς μοίρας έχει πολύ καλύτερη πρόγνωση (δηλαδή πιθανότητες θεραπείας και επιβίωσης) από εκείνον της εξωκρινούς μοίρας, στον οποίο αναφερόμαστε εδώ.

Πως γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος;
Η ανίχνευση και διάγνωση της νόσου παρουσιάζουν δυσκολίες διότι:
1. Στα αρχικά στάδια δεν υπάρχουν αξιοσημείωτα σημεία ή συμπτώματα.
2. Τα συμπτώματα του καρκίνου του παγκρέατος όταν υπάρχουν, είναι παρόμοια με αυτά πολλών άλλων ασθενειών.
3. Η ανατομική θέση του παγκρέατος, βαθιά στην κοιλιά, πίσω από το στομάχι, το λεπτό έντερο, το συκώτι, τη σπλήνα, τη χοληδόχο κύστη, δεν ευκολύνει τη διάγνωση.
4. Οι εξετάσεις που χρειάζονται για τη διάγνωση του καρκίνου του παγκρέατος δεν είναι εύκολες.

Για τους λόγους αυτούς, η διάγνωση καρκίνου του παγκρέατος σπάνια γίνεται στα αρχικά στάδια. Επίσης η νόσος έχει την τάση να κάνει μεταστάσεις νωρίς στην εξέλιξη της.
Δυστυχώς πολλές φορές όταν γίνει η διάγνωση, ανακαλύπτεται ότι η νόσος έχει διηθήσει λεμφαδένες, αιμοφόρα αγγεία και άλλους ιστούς ή όργανα. Οι όγκοι αυτοί, συχνά δεν μπορούν να αφαιρεθούν. Όμως η ολική χειρουργική αφαίρεση του καρκίνου παγκρέατος, είναι η μόνη ελπίδα ίασης.

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του παγκρέατος;
Ο καρκίνος παγκρέατος θεωρείται ως «σιωπηλή νόσος» διότι αρχικά δεν προκαλεί συμπτώματα. Με την αύξηση του όγκου τα συμπτώματα εμφανίζονται:
1. Πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς και της πλάτης.
2. Ίκτερος με κίτρινη χροιά του δέρματος, των ματιών, τα ούρα χρώματος σκούρου καφέ και τα κόπρανα άχρωμα: Εάν ο όγκος επεκταθεί σε σημείο που να αποφράσσει τα χοληφόρα αγγεία, διακόπτεται η ελεύθερη ροή της χολής προς τον πεπτικό σωλήνα.
3. Αδυναμία: Τα καρκινικά κύτταρα καταναλώνουν τα θρεπτικά στοιχεία με αποτέλεσμα ο οργανισμός να στερείται βασικών στοιχείων και ενέργειας γεγονός που οδηγεί σε αδυναμία και απώλεια βάρους.
4. Ανορεξία.
5. Απώλεια βάρους: Η απώλεια βάρους προέρχεται όχι μόνο από την ανορεξία αλλά και από το γεγονός ότι το πάγκρεας δεν παράγει κανονικά τα ένζυμα που συμβάλλουν στην πέψη. Έτσι ο ασθενής δεν μπορεί να απορροφήσει τα διατροφικά στοιχεία που χρειάζεται, παρουσιάζει υποσιτισμό και χάνει βάρος.
6. Αναγούλες και εμετοί: Ο όγκος μπορεί να προκαλεί συμπίεση του πεπτικού σωλήνα στο επίπεδο του δωδεκαδάκτυλου και του λεπτού εντέρου.
7. Κατάθλιψη: Η κατάθλιψη μπορεί κάποτε να είναι το πρώτο σύμπτωμα της νόσου. Βέβαια οι περισσότερες περιπτώσεις κατάθλιψης οφείλονται σε άλλους λόγους.

Πρέπει να τονίσουμε ότι τα πιο πάνω σημεία και συμπτώματα μπορεί να προκληθούν και από άλλους λόγους. Εάν κάποιος παρουσιάζει κάποιο από αυτά, δεν σημαίνει ότι πάσχει από καρκίνο παγκρέατος. Η παρουσία τέτοιων σημείων ή συμπτωμάτων επιβάλλει εξέταση από γιατρό.

Τι προκαλεί τον καρκίνο του παγκρέατος;
Κανένας δεν γνωρίζει σήμερα τι ακριβώς προκαλεί τον καρκίνο παγκρέατος. Υπάρχουν μερικοί παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για τη νόσο.
Οι εν λόγω παράγοντες περιλαμβάνουν την αύξηση της ηλικίας (ο καρκίνος αυτός είναι συχνότερος σε άτομα άνω των 60 ετών), το άρρεν φύλο (η νόσος είναι συχνότερη στους άνδρες), το κάπνισμα, ο διαβήτης, η χρόνια παγκρεατίτιδα, το οικογενειακό ιστορικό.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι άνθρωποι που έχουν τέτοιους παράγοντες, θα παρουσιάσουν τη νόσο. Επίσης άνθρωποι που δεν έχουν παράγοντες κινδύνου, μπορούν να προσβληθούν από τον καρκίνο αυτό.

Δυνατότητες θεραπείας
Πιθανότητες θεραπείας υπάρχουν, μόνο όταν η διάγνωση γίνει σε πρώιμο στάδιο, πριν δηλαδή επεκταθεί στους περιβάλλοντες ιστούς. Γενικά όμως, οι υπάρχουσες μέθοδοι μπορούν να βελτιώσουν και σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις την ποιότητα της ζωής, αντιμετωπίζοντας τα συμπτώματα και τις επιπλοκές της νόσου. Η θεραπευτική αγωγή στον καρκίνο του παγκρέατος περιλαμβάνει αρκετές μεθόδους, όπως τη χειρουργική, την ακτινοθεραπεία, τη χημειοθεραπεία και τη βιολογική θεραπεία (στην οποία ενισχύονται οι φυσιολογικές ικανότητες του οργανισμού για την καταπολέμηση της νόσου). Η επιλογή της θεραπευτικής αγωγής εξαρτάται από τη γενική κατάσταση του οργανισμού, τη βιολογική ηλικία και τον τύπο και την έκταση του καρκίνου (τοπικός καρκίνος ή με μεταστάσεις ). Οι παραπάνω μέθοδοι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν μεμονωμένα ή σε συνδυασμό.

Χειρουργική
Η χειρουργική είναι η κύρια και μόνη θεραπευτική τακτική που μπορεί, έστω και σε μικρό σχετικά ποσοστό, να προσφέρει πλήρη θεραπεία σε συνδυασμό ή όχι με χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Κατά την επίσκεψή σας στο γιατρό, είναι σκόπιμο να έχετε ετοιμάσει ό,τι ερωτήσεις έχετε για τη θεραπεία που πρόκειται να ακολουθηθεί και ακόμη να έχετε μαζί ένα συγγενικό ή στενό φιλικό σας πρόσωπο. Η εγχείρηση, σε πρώιμο στάδιο, όταν ο όγκος εντοπίζεται στην κεφαλή του αδένα, είναι η παγκρεατικοδωδεκαδακτυλεκτομή (εγχείρηση Whipple). Σε αυτή περιλαμβάνεται η αφαίρεση της κεφαλής του παγκρέατος, του δωδεκαδάκτυλου με τμήμα του λεπτού εντέρου, της χοληδόχου κύστεως και του μεγαλύτερου τμήματος του χοληδόχου πόρου. Παλαιότερα, συναφαιρούνταν και το ήμισυ περίπου του στομάχου -κάτι που σήμερα δεν θεωρείται σκόπιμο. Η τροποποιημένη αυτή τεχνική λέγεται "παγκρεατικοδωδεκαδακτυλεκτομή με διατήρηση του πυλωρού και του στομάχου". Σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις, στις οποίες ο καρκίνος δεν μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως, η χειρουργική μπορεί πάλι να βοηθήσει, ιδιαίτερα όταν έχει στενέψει ή αποφραχθεί από τον όγκο ο χοληδόχος πόρος (ίκτερος) ή και το δωδεκαδάκτυλο (αδυναμία διατροφής από το στόμα, διότι η τροφή εμποδίζεται να περάσει από το στομάχι στο έντερο). Σε αυτές τις περιπτώσεις, γίνεται παράκαμψη του όγκου με τις λεγόμενες παρακαμπτήριες (by-pass) εγχειρήσεις. Η πλειονότητα των περιπτώσεων ανήκουν σε αυτή την ομάδα και με τις by-pass εγχειρήσεις εξαφανίζεται ο ίκτερος και εξασφαλίζεται η ελεύθερη δίοδος των τροφών στο έντερο. Εάν κατά τη διάγνωση υπάρχουν και μεταστάσεις, όπως, π.χ., στο ήπαρ, αντί εγχείρησης by-pass, μπορεί να ανακουφιστεί ο ασθενής από τον ίκτερο με την τοποθέτηση με το ενδοσκόπιο παρακαμπτήριου σωλήνα στο χοληδόχο πόρο. Ακτινοθεραπεία (ή ακτινοβολία) Οι ακτίνες που χρησιμοποιούνται παράγονται από ειδικά μηχανήματα και προκαλούν τοπικά βλάβη στα καρκινικά κύτταρα, τα οποία σταματούν ή εμποδίζονται να πολλαπλασιάζονται. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται μόνη ή σε συνδυασμό με τη χειρουργική ή με χημειοθεραπεία. Όταν η ακτινοβολία εφαρμόζεται συμπληρωματικά μετά τη χειρουργική εκτομή του όγκου, αυτή προσδοκά να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα που μπορεί να παραμένουν στην περιοχή της εγχείρησης και, όταν χρησιμοποιείται μόνη ή σε συνδυασμό με τη χημειοθεραπεία, αποβλέπει κυρίως στην καταπολέμηση του πόνου ή άλλων προβλημάτων. Η ακτινοθεραπεία δεν απαιτεί τη νοσηλεία σε νοσοκομείο ή κλινική, διότι διαρκεί λίγα λεπτά της ώρας για πέντε ημέρες την εβδομάδα (τέσσερις με πέντε εβδομάδες) και οι παρενέργειες της αγωγής αυτής είναι μικρές.

Χειρουργική παγκρέατος

Το πάγκρεας παράγει ένζυμα που διασπούν τις τροφές που καταναλώνουμε. Επίσης παράγει διάφορες ορμόνες, όπως η ινσουλίνη και το γλουκαγόνο. Το πάγκρεας είναι ένα μικρό όργανο με σχήμα και μέγεθος αχλαδιού, το οποίο βρίσκεται πίσω από το στομάχι. Στο πάγκρεας καταλήγουν κλάδοι νεύρων προσαγωγούς αισθητικούς κλάδους του νευρικού συστήματος οι οποίοι είναι ευαίσθητοι στον πόνο. Αυτό εξηγεί τον έντονο πόνο που συνοδεύει παθήσεις του οργάνου, όπως η χρόνια παγκρεατίτιδα και ο καρκίνος.

Ασθένειες του παγκρέατος - Καρκίνος του παγκρέατος

Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι η τέταρτη αιτία θανάτων απο καρκίνο στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Οι περισσότεροι (95%) καρκίνοι του παγκρέατος είναι αδενοκαρκινώματα, τα οποία αναπτύσσονται στην εξωκρινή μοίρα του παγκρέατος.  Ο καρκίνος του παγκρέατος είναι πολύ δύσκολο να ανιχνευθεί στα αρχικά του στάδια, καθώς είτε δεν υπάρχουν συμπτώματα είτε είναι πολύ γενικά, όπως κοιλιακός πόνος, ναυτία, απώλεια όρεξης, απώλεια βάρους και κάποιες φορές ίκτερος.

Η αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος εξαρτάται απο το στάδιο του καρκίνου. Η μόνη πιθανότητα θεραπείας είναι η χειρουργική επέμβαση (μέθοδος Whipple) στην κεφαλή του παγκρέατος. Η επέμβαση αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο εφόσον ο ασθενής είναι σε θέση να ανταπεξέλθει μιάς ιδιαίτερα βαρειάς επέμβασης και εφόσον ο καρκίνος είναι εντοπισμένος χωρίς μεταστάσεις.  Ο καρκίνος στην ουρά του παγκρέατος μπορεί να χειρουργηθεί την μέθοδο της περιφερικής παγκρεατεκτομής. Τα τελευταία χρόνια γίνονται επίσης λαπαροσκοπικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση του καρκίνου του παγκρέατος, μόνο βέβαια σε περιπτώσεις που ο καρκίνος είναι τοπικά εντοπισμένος.

Χημειοθεραπεία
Στη χημειοθεραπεία χρησιμοποιούνται ειδικά φάρμακα που έχουν τη δυνατότητα να καταστρέφουν καρκινικά κύτταρα και, σε αντίθεση με τη χειρουργική και την ακτινοθεραπεία που δρουν τοπικά, επειδή τα φάρμακα δίδονται ενδοφλέβια ή από το στόμα, επιδρούν σε όλον τον οργανισμό και ανάλογα με το είδος του φαρμάκου ή φαρμάκων που χορηγούνται, παρουσιάζονται παρενέργειες διαφόρου βαρύτητας. Σήμερα, υπάρχουν άλλα φάρμακα που χορηγεί ο ιατρός συμπληρωματικά, για να μειώσει ή διορθώσει αυτές τις παρενέργειες. Η χημειοθεραπεία συνήθως απαιτεί τη νοσηλεία του ασθενούς για λίγο, ανάλογα με τη γενική κατάσταση του οργανισμού και τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται. Βιολογική θεραπεία Με την αγωγή αυτή, γίνεται προσπάθεια να ενισχυθούν οι φυσιολογικές δυνάμεις του οργανισμού για την καταπολέμηση του καρκίνου ή για την προφύλαξη του οργανισμού από τις παρενέργειες της χημειοθεραπείας, σε συνδυασμό με την οποία συχνά χορηγείται. Δυστυχώς, η βιολογική θεραπεία προκαλεί η ίδια αρκετές παρενέργειες, οι οποίες συνήθως σταματούν εύκολα μετά τη διακοπή της θεραπείας.
Ποια η προοπτική μετά τη θεραπεία;
Η πιο αποτελεσματική θεραπεία, όπως σε όλες τις περιπτώσεις καρκίνου, επιτυγχάνεται όταν αυτός αναγνωριστεί σε πρώιμο στάδιο και τότε η χειρουργική είναι η πιο αποτελεσματική αγωγή. Ο πόνος που αποτελεί ένα ή το πιο σοβαρό πρόβλημα σε μη εγχειρήσιμες περιπτώσεις σε προχωρημένα στάδια, αντιμετωπίζεται με αρκετή επιτυχία με τα σύγχρονα αναλγητικά μέσα που διατίθενται.

PIXEL_TEXT_LEGAL PIXEL_LINK_LEGAL_TEXT